Czarnocki Wacław (1894–1927), działacz niepodległościowy, poeta. Syn Tadeusza i Zofii z Czarnowskich. Ur. 5 XI w Warszawie, kształcił się w gimnazjum W. Wróblewskiego, po czym w r. 1913 wstąpił na wydział medyczny uniwersytetu w Lozannie. Już jako uczeń gimnazjalny należał do organizacji młodzieży »postępowo-niepodległościowej Promień«, a od r. 1912 do Związku Walki Czynnej. Znalazłszy się w Lozannie, był członkiem tamtejszej »Filarecji« i Związku Strzeleckiego. Ukończył szkołę oficerską strzelca. Studia uniwersyteckie przerwał wybuch wojny światowej. Przyjechawszy na mobilizację strzelecką do Krakowa, wstąpił do oddziałów Józefa Piłsudskiego, z którymi wkroczył do Królestwa jako komendant plutonu w V batalionie strzelców. W szeregach 1 pułku piechoty, potem I brygady legionów, przebył szereg walk. Mianowany w listopadzie r. 1914 podporucznikiem, przeniósł się w maju r. 1915 do 1 pułków ułanów, niebawem jednak został przydzielony do prac w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Sprawował kolejno funkcje komendanta okręgu piotrkowskiego, potem włocławskiego, lubelskiego, szkoły podchorążych w Warszawie, miasta Warszawy; przez pewien czas był adiutantem Komendy Naczelnej P. O. W., kierownikiem jej »Komisji wydawniczej«, współredaktorem organów P. O. W., »Przeglądu Wojskowego« i »Strzelca«; wreszcie w r. 1918 był szefem propagandy. W październiku r. 1918 wysłany w specjalnej misji do Lwowa, wziął w nim czynny udział w listopadowych walkach z Ukraińcami na odcinku »Dom Techników«, potem jako dowódca odcinka »Elektrownia«. Po oswobodzeniu Lwowa mianowany porucznikiem, służył w l. 1919–20 na froncie litewsko-białoruskim, gdzie awansował na kapitana. Z powodu ciężkiej choroby płuc przeszedł w kwietniu r. 1920 do dyspozycji Naczelnego Dowództwa; w sierpniu i wrześniu r. 1920 mimo słabości zdrowia organizował akcję dywersyjną na tyłach nieprzyjaciela w Małopolsce Wschodniej. Następnie przeszedł na stanowisko administracyjne w dowództwie Okręgu Generalnego »Kraków«; m. in. organizował okręg krakowski Związku Strzeleckiego. Postępy nabytej w czasie wojny choroby zmusiły go do intensywnej kuracji. Przydzielony kolejno do I pułku strz. podhalańskich i do 65 p. p., przeważnie leczył się w Rajczy; nie odzyskał jednak zdrowia i w r. 1925 z otwartą gruźlicą przeszedł w stan spoczynku. Osiadł zrazu w Zakopanem, gdzie zajął się sportem taterniczym i narciarskim. Po daremnej walce z chorobą zmarł 11 IV 1927 w Bydgoszczy, gdzie został pochowany.
Cz. był utalentowanym poetą, piewcą życia strzeleckiego i wojennego. Niektóre z jego poezji przepojonych liryzmem stały się z czasem ulubionymi pieśniami żołnierskimi. Część swego dorobku poetyckiego wydał w zbiorach Piosenki i Wiersze (Kielce 1916), Peowiackie piosenki (bezimiennie, W. 1917) oraz Włóczęga (W. 1927); wiele tłumaczeń umieścił w zbiorze Wybór młodej liryki rosyjskiej (W. 1923). Ponadto wydał przekład »Rozkazów Napoleona« (W. 1922). Wreszcie wiele poezji, nowel i artykułów ogłosił w »Rządzie i Wojsku« i »Stadionie«, którego był przez pewien czas redaktorem. W pracy niepodległościowej używał pseudonimów »Denhoff« i »Wołodkowicz«; pierwszy z nich zachował przy nazwisku na stałe, podpisując nim również, czasem w skrócie »W. D. C.« swe utwory. Był odznaczony czterokrotnym krzyżem walecznych; po śmierci otrzymał krzyż niepodległości.
Mat. biogr. w Archiwum Dokumentów Oficerskich w Wojskowym Biurze Historycznym oraz w Komitecie Krzyża i Medalu Niepodl. Ponadto liczne akta w Archiwum P. O. W. Pisali o nim: Enc. Wojsk. II 96 oraz Kosiński K., Poezja legionów, W. 1916; gen. Kasprzycki T., Kartki z dziennika oficera Pierwszej Brygady, W. 1934, 494 i indeks; Koźmiński K., Poezja legionowa, antologia, W. 1937 (tu portret); wiele nekrologów i wspomnień w prasie w r. 1927 m. in. »Głos Prawdy« z 13 IV 1927; »Stadion« nr 16 z 1927 (tu portret).
Stefan Pomarański